سخن اول
سخن اول
زندگی امروزی با جدیتی مثالزدنی با هنر و تجلیات متعدد آن درآمیخته است. به همان اندازه نیز هنر جز برای کسانی که در مورد آن به تحصیل و تفحص پرداختهاند، امری پوشیده و ناشناخته است. ماهیت مبادلهشدنی هنر قرن بیست و یک، به میزان ناشناختگی و کملطفی در حق هنر دامن میزند. واقعیت این است که بسیار پرسیده شده که چه اثری هنر است و چه اثری هنر نیست و اصلا اینکه هنر چیست و آیا انتساب رسالتی به هنر محلی از اعراب دارد یا خیر. اما این همانند فلسفه که نیت اصلی خود را در ارائه پاسخ نمیبیند، پرسش این سوالها هم هریک صرفا کوششی برای اکتشاف حد و حدود مسئله است و نه استحصال پاسخی مطلق. این مجموعه مقالات هم کوششی هستند در راستای بدست آوردن فهمی از گمگشتگی و سردرگمی بشر قرن بیست و یک در مقابل کارخانه رویاسازی و زرق و برق حیرتآور آن، چراکه نویسنده بر این نکته اصرار دارد که هنر و رسانه خواه ناخواه - و به نحوی ضمنی و اجتنابناپذیر- در فلسفه و زندگی میغلتند و بر جهانبینی مخاطب تاثیر میگذارند.
و به همین سبب، این مجموعه جستار نوشته شدند تا کوششی باشند در مسیر اکتشاف و جستوجو در راستای فهمیدن اینکه در آنچه دیدهایم و شنیدهایم چه گذشته و اینکه آنان اصلا چه بودند. به عبارت بهتر، فرض اصلی این نوشتهها این است که این فیلمها/روایات بسیار جدی هستند و تصاویری که در طی ۲ ساعت مدت زمان فیلم دیدهایم، صرفا توصیف احوالات تعدادی کاراکتر درمانده/خوشحال نبودهاند. بلکه بیش از اینها در طی روایت گذشته است و همین موارد به فیلم معنایی غنی میبخشند و مخاطب جستجوگر را شیفته میکنند.
از طرفی در گستره تاریخ نیز، واژه اثر هنری به چیزی نادر و یکتا اطلاق میشد. اما امروز به سبب تولید انبوه دیگر چنین کیفیتی اعتباری ندارد. و اینکه منظور فقط تولید انبوه یک کالا نیست، بلکه معرفی و تولید کالاهای جدید با ضرباهنگی پیوسته و بلافصل است. در این اوضاع و شرایط نیز آثار بوجود میآیند و به سرعت جای خود را به اثر داغ بعدی میدهند. و بدین طریق هیجانی سراسیمه در ذهن مخاطبان پدید میآید تا همواره اثر نو را تجربه کنند و بروز باشند. در این امتداد نیز، آثار هنری و فرهنگی تنها در سطح تجربه میشوند و مسئله عمق و ژرفنا غریب و دور میماند.
اما فرض اینکه کسی بخواهد اثر و آثاری را بفهمد و در زمینه فهم اثر کوشش کند، چگونه این کار انجام میشود و اینکه اصلا فهم اثر یعنی چه؟ اینکه اصلا به چه دردی میخورد و به چه کار میآید؟
این مجموعه مقاله/جستار ارادهای است در جهت یافتن پاسخهای احتمالی به این نوع پرسشها در قبال گزیدهای از فیلمهای معاصر سینما.